Çatlayan "Geleceğin Kompleksi": Bu Ödülleri Veren Uluslararası Kuruluşlara Açık Çağrı

Çatlayan "Geleceğin Kompleksi": Bu Ödülleri Veren Uluslararası Kuruluşlara Açık Çağrı Türkmenistan'da son yılların en çok tanıtılan projelerinden biri olan, konutları da bünyesinde barındıran Aşkabat Alışveriş ve Eğlence Kompleksinin inşaat kalitesi hakkında yeniden ciddi soru işaretleri ortaya çıktı. Devlet propagandası bu projeyi uzun süre ülkenin modernleşmesinin ve kalkınmasının sembolü olarak tanıttı. Yerel sakinlerin aktardığına göre, binalara yerleşildikten yaklaşık bir yıl sonra duvarlarda çatlaklar oluşmaya başladı. Defalarca onarım yapılmasına rağmen sorunlar tekrar ediyor. Duvarlarda yeniden çatlaklar oluşuyor, kapı ve pencere kasaları eğiliyor ve hem daire sahipleri hem de ticari işletmelerin kiracıları inşaat kusurlarının yol açtığı ek masrafları karşılamak zorunda kalıyor. Bu durum, kompleksin açılış törenine Gurbanguli Berdimuhamedov ile Tataristan Cumhuriyeti Reisi Rüstem Minnihanovun katılmış olması düşünüldüğünde daha da ironik bir hâl alıyor. O dönemde Türkmenistan devlet medyası projeyi "geleceğin kompleksi", "en çevre dostu proje" ve "en büyük çok amaçlı alışveriş ve eğlence merkezi" olarak tanıtmıştı. Devlet medyasına göre kompleks ayrıca şu uluslararası ödül ve sertifikalara layık görülmüştü: German Council of Shopping Places (Almanya) — "Yüksek Teknolojilere Dayalı İnşaat" ödülü; Docklands Academy (Londra, Birleşik Krallık) — Certificate of Excellence 2021; Vorarlberger Architektur Institut (Avusturya) — "Özgün Mimari Tasarım" ödülü. Bu bilgiler önemli soruları gündeme getiriyor. Sayın German Council of Shopping Places, Docklands Academy ve Vorarlberger Architektur Institut temsilcileri, Ödül ve sertifikalar verdiğiniz bu yapının, sakinlerin aktardığı bilgilere göre, hizmete açıldıktan kısa süre sonra yapısal çatlaklar göstermeye başladığından ve yıllardır sürekli onarım gerektirdiğinden haberdar mısınız? Kuruluşlarınız bu projeyi ödüllendirirken inşaat kalitesi, yapısal dayanıklılık ve güvenlik açısından bağımsız teknik inceleme yaptı mı? Yoksa değerlendirme daha çok mimari tasarım, estetik görünüm veya proje sunumu üzerinden mi gerçekleştirildi? Eğer verdiğiniz ödüller gerçekten uluslararası kalite göstergesi olarak kabul ediliyorsa, kompleksin bugünkü durumu hakkında kamuoyuna açıklama yapmayı düşünüyor musunuz? Ciddi yapısal kusurların doğrulanması hâlinde ek bilgi talep etmeyi, bağımsız bir yeniden değerlendirme yapmayı veya ödül kararınızı gözden geçirmeyi planlıyor musunuz? Bu sorular yalnızca Türkmenistan vatandaşları için değil, aynı zamanda ödülleri devlet medyası tarafından üstün kalite kanıtı olarak kullanılan uluslararası kuruluşların itibarı açısından da önem taşımaktadır. Yerel halkın, kompleksin geçmişte yeraltı sularının biriktiği alçak bir arazi üzerine inşa edildiği yönündeki iddiaları da ayrıca dikkat çekmektedir. Eğer bu bilgiler doğruysa, bağımsız mühendislik ve jeolojik incelemelerin yapılması büyük önem taşımaktadır. Ne yazık ki bu sorunlar açık ve şeffaf bir şekilde ele alınmak yerine, kamuoyu yalnızca başarı hikâyeleriyle karşı karşıya bırakılmaktadır. İnsan ister istemez şu soruyu soruyor: Acaba çatlaklar sadece binaların duvarlarında mı oluşuyor, yoksa resmî anlatının güvenilirliğinde de mi? Ancak mühendislik kuralları devlet propagandasına göre işlemez. Bu nedenle kompleks hakkında bağımsız uluslararası teknik inceleme yapılmasını ve sonuçlarının kamuoyuna açıklanmasını talep ediyoruz. Türkmenistan vatandaşlarının evlerinin güvenli olup olmadığını bilmeye hakkı vardır. Aynı şekilde, uluslararası kuruluşların da verdikleri ödüllerin bugün ciddi güvenlik ve inşaat kalitesi tartışmalarına konu olan projelerin tanıtımında nasıl kullanıldığını bilmeye hakkı ve sorumluluğu bulunmaktadır.